BIOS i UEFI odpowiadają za komunikację między sprzętem komputera a systemem operacyjnym, dlatego dostęp do ich panelu konfiguracyjnego przydaje się przy zmianie ustawień pamięci RAM, procesora, dysków, portów czy kolejności uruchamiania nośników. Warto jednak pamiętać, że użytkownik nie włącza samego BIOS-u, ponieważ ten działa automatycznie przy każdym starcie komputera. Otwiera jedynie jego ustawienia, a tam każda zmiana powinna wynikać z wiedzy, a nie z ciekawości, która w elektronice bywa kosztowną formą rozrywki.
Co to jest BIOS i do czego służy
BIOS, czyli Basic Input/Output System, działa z poziomu niewielkiego układu pamięci ROM umieszczonego na płycie głównej. Jego zadaniem jest pośredniczenie między podzespołami komputera a systemem operacyjnym. Dzięki niemu można zarządzać między innymi procesorem, dyskami twardymi, napędami oraz wybranymi ustawieniami pracy urządzenia.
BIOS uruchamia również procedurę POST, czyli szybki test wykonywany po włączeniu komputera. Sprawdza on, czy podstawowe elementy sprzętowe działają prawidłowo i pozwalają przejść do dalszego ładowania systemu. Niektóre wersje BIOS-u umożliwiają zaawansowane zmiany, na przykład modyfikację taktowania procesora lub pamięci RAM, lecz takie działania wymagają doświadczenia, ponieważ błędne ustawienia mogą uszkodzić sprzęt.
BIOS a UEFI – najważniejsze różnice
W nowszych komputerach klasyczny BIOS zastąpiło UEFI, choć wiele osób nadal potocznie używa starej nazwy. UEFI pełni podobną funkcję, ale oferuje większe możliwości techniczne. Obsługuje znacznie większe przestrzenie dyskowe, może działać w trybie 32- lub 64-bitowym, a także pozwala korzystać z wygodniejszej nakładki graficznej.
UEFI łatwiej aktualizować i modyfikować dzięki wewnętrznym sterownikom. W odróżnieniu od klasycznego BIOS-u może także łączyć się z internetem. W komputerach z nowszymi wersjami Windows funkcje BIOS-u przejęło właśnie UEFI, dlatego użytkownik najczęściej trafia dziś do panelu oprogramowania układowego, nawet jeśli nadal mówi o nim po prostu „BIOS”.
Jak wejść do panelu BIOS lub UEFI
Najczęściej do ustawień BIOS-u lub UEFI wchodzi się zaraz po uruchomieniu komputera. Trzeba nacisnąć odpowiedni klawisz, zanim system operacyjny zacznie się ładować. Zależnie od producenta płyty głównej lub modelu komputera może to być Delete, F1, F2 albo F10. Najbezpieczniej nacisnąć właściwy klawisz kilka razy w krótkich odstępach, ponieważ moment na wejście do panelu trwa bardzo krótko.
Informacja o wymaganym klawiszu często pojawia się na pierwszym ekranie startowym, zwykle w dolnym rogu. Komunikat może mieć formę „Press x to enter setup”, gdzie „x” oznacza konkretny przycisk. Jeśli wskazówka się nie wyświetla, warto sprawdzić instrukcję płyty głównej. W przypadku UEFI można też wejść do ustawień z poziomu Windows, wybierając kolejno: Menu Start, Ustawienia, Aktualizacja i zabezpieczenia, Odzyskiwanie, Uruchamianie zaawansowane oraz Uruchom ponownie teraz. Po restarcie należy wybrać kafelek „Ustawienia oprogramowania układowego UEFI”.
