Nowe technologie nie tylko otwierają naukę na świat, ale też zdejmują z badaczy ciężar niepewności związany z utratą kontroli nad wynikami własnych prac. Projekt RAISE – finansowany ze środków UE – oferuje narzędzia, które pozwalają dzielić się danymi bez ich opuszczania.
Dane, które można odwiedzać, a nie zabierać
Badacze zbyt długo pozostawali w rozkroku między etosem otwartej nauki a lękiem przed nadużyciami. RAISE (Research Analysis Identifier SystEm) proponuje nową logikę udostępniania danych: naukowiec nie musi ich nigdzie wysyłać – wystarczy, że udostępni zaufane środowisko, w którym można uruchomić algorytmy. Dane zostają tam, gdzie powstały, a właściciel zachowuje nad nimi pełną kontrolę. Platforma rejestruje wszystkie operacje i przypisuje im unikalny identyfikator, co pozwala śledzić historię analizy oraz przypisać autorstwo i odpowiedzialność.
Bezpieczeństwo i uznanie – dwa filary otwartej nauki
Zespół pod kierownictwem Evdokimosa Konstantinidisa z Uniwersytetu Arystotelesa w Salonikach postawił na przejrzystość, powtarzalność i zgodność z przepisami o ochronie danych. Dzięki temu możliwe stało się udostępnianie nawet wrażliwych zbiorów – w sposób kontrolowany i zgodny z prawem. Efektem jest nie tylko większa dostępność zasobów dla nauki, ale też realne uznanie dla pracy zespołów badawczych.
RAISE Suite i dane FAIR. Automatyzacja dla nauki
Kolejnym krokiem będzie rozwój RAISE Suite – zestawu narzędzi wspierających cały cykl życia danych, od ich tworzenia po przetwarzanie. W planach są automatyczne systemy do zarządzania zbiorami danych FAIR – czyli łatwych do znalezienia, dostępnych, interoperacyjnych i przeznaczonych do ponownego użycia. Jeśli ten projekt zakończy się sukcesem, nauka może wejść w erę, w której otwartość i bezpieczeństwo wreszcie nie wykluczają się nawzajem.
