Filmy o rycerzach od lat korzystają z tego samego, wyjątkowo pojemnego zestawu motywów: walki, lojalności, zdrady, wyprawy, poświęcenia i konfliktu między prywatnym losem a większą historią. W takim kinie miecz bywa narzędziem akcji, symbolem władzy albo pretekstem do opowieści o człowieku postawionym wobec próby. Najciekawsze produkcje rycerskie łączą widowisko z charakterem bohaterów, a czasem — jak u Monty Pythona — bezczelnie rozmontowują cały średniowieczny patos.
Klasyka kina rycerskiego i samurajskiego
Wśród najważniejszych filmów o wojownikach szczególne miejsce zajmują „Siedmiu samurajów” Akiry Kurosawy. To opowieść o mieszkańcach wioski, którzy wynajmują siedmiu samurajów, by obronić się przed rabusiami. Sama historia pozostaje prosta, ale siła filmu tkwi w kompozycji, obrazowaniu, muzyce i aktorstwie. Kurosawa stworzył dzieło, które wywarło ogromny wpływ na późniejsze kino akcji i przygodowe.
Do klasyki należy także „Braveheart – Waleczne serce” Mela Gibsona, czyli filmowa opowieść o Williamie Wallace’ie walczącym przeciwko angielskiej dominacji. Produkcja zdobyła uznanie Akademii, zachwyciła rozmachem i zapisała się w pamięci widzów muzyką, scenami bitewnymi oraz mocno zarysowaną postacią głównego bohatera. W polskim kontekście podobne miejsce zajmują „Krzyżacy” Aleksandra Forda, ekranizacja powieści historycznej zrealizowana z rozmachem, który do dziś robi wrażenie mimo upływu lat.
Król Artur, krucjaty i średniowieczne widowisko
Kino rycerskie chętnie wraca do legend arturiańskich. „Rycerz króla Artura” z Seanem Connerym, Julią Ormond i Richardem Gerem opowiada o Arturze, Ginewrze i Lancelocie, budując fabułę wokół miłości, lojalności oraz zdrady. Z kolei „Król Artur: Legenda miecza” Guya Ritchiego przenosi tę samą tradycję w stronę szybkiego kina przygodowego, w którym młody Artur odnajduje Excalibur i staje przeciwko Vortigernowi.
Osobną pozycję zajmuje „Królestwo niebieskie” Ridleya Scotta. Akcja filmu rozgrywa się w epoce wypraw krzyżowych, a główny bohater, Balian, po osobistej tragedii trafia w sam środek konfliktu religijnego i politycznego. Wersja reżyserska szczególnie wzmacnia motywacje postaci i rozbudowuje sceny bitewne, dzięki czemu film zyskuje pełniejszy wymiar.
Rycerskie kino z innej strony
Nie każde dzieło o rycerzach musi traktować średniowiecze z nabożną powagą. „Monty Python i Święty Graal” bierze legendę arturiańską, rozkłada ją na części, a następnie składa ponownie w formie absurdalnej komedii. Ten film pokazuje, że rycerski mit znosi nie tylko patos, lecz także bardzo inteligentną kpinę.
W zestawieniu warto uwzględnić także „Trzynastego wojownika” z Antonio Banderasem, gdzie arabski poeta trafia między wikingów i zostaje wciągnięty w walkę z tajemniczym zagrożeniem. „Joanna d’Arc” Luca Bessona idzie natomiast w stronę widowiska łączącego historię, fantazję i filozoficzny niepokój. Całość domyka „Król Artur” z Clive’em Owenem i Keirą Knightley, film nastawiony przede wszystkim na przygodę, który najlepiej działa wtedy, gdy ogląda się go jako rozrywkową wariację na temat jednej z najżywotniejszych legend Europy.
